توقف بارگیری نفت کنسرسیوم خزر با حملات پهپادی

به گزارش جلالات نیوز ؛ به نقل از رویترز، پایانه دریایی کنسرسیوم خط لوله خزر در نووروسیسک از اواخر تیرماه هدف یک رشته حملات پهپادی مکرر قرار گرفته است. این حملات که به گفته مقام های روسیه توسط نیروهای اوکراینی انجام می شود، به طور مستقیم کشتی های در حال بارگیری نفت خام قزاقستان را نشانه گرفته اند. یکی از این حملات به کشتی در حال بارگیری آسیب رساند و آتش سوزی در عرشه و بخشی از مخازن آن ایجاد کرد که ساعت ها طول کشید تا مهار شود، هرچند نشتی نفت گزارش نشد.

طی حدود یک ماه گذشته، پایانه نووروسیسک بارها بین توقف و از سرگیری عملیات در نوسان بوده است. هر بار پس از یک حمله، بارگیری برای چند روز متوقف و سپس با احتیاط از سر گرفته می شود، اما تکرار حملات عملا اعتماد مالکان نفتکش ها را برای اعزام کشتی به این منطقه از بین برده است.

در کنار تهدید امنیتی، کمبود نفتکش نیز به یکی از عوامل اصلی توقف بارگیری تبدیل شده است. به گفته یکی از فروشندگان نفت این کنسرسیوم، در هفته های اخیر یافتن نفتکش برای اعزام به پایانه خزر دشوار شده است. گروه حمل و نقل فسکو روسیه نیز فعالیت خود در این منطقه را به حالت تعلیق درآورده که این موضوع فشار مضاعفی بر ظرفیت حمل دریایی نفت قزاقستان وارد کرده است.

این کمبود ناوگان به همراه تردید مالکان کشتی ها، عملا بارگیری منظم را حتی در بازه های کوتاهی که تهدید امنیتی کاهش می یابد نیز دشوار کرده است.

وزارت امور خارجه روسیه اوکراین را به هدف قرار دادن نفتکش ها در حین بارگیری در پایانه کنسرسیوم خزر متهم کرده و این اقدام را تلاشی برای بی ثبات کردن بازارهای جهانی نفت توصیف کرده است. مسکو معتقد است این حملات با هدف ایجاد اختلال گسترده در صادرات انرژی منطقه انجام می شود.

در مقابل، وزارت انرژی قزاقستان اعلام کرده که توقف کامل عملیات کنسرسیوم خط لوله خزر در دستور کار نیست و وضعیت تحت کنترل قرار دارد. این اظهارنظر نشان می دهد که مقام های قزاقستان تلاش دارند از نگرانی بیش از حد بازارها و مشتریان نفتی خود بکاهند، هرچند واقعیت میدانی نشان از توقف های مکرر و کوتاه مدت بارگیری دارد.

قزاقستان کشوری محصور در خشکی است و برای صادرات دریایی نفت خام خود به شدت به بندرهای روسیه و مشخصا پایانه نووروسیسک وابسته است. کنسرسیوم خط لوله خزر بخش عمده صادرات نفت این کشور را جابه جا می کند و هرگونه اختلال طولانی مدت در آن می تواند به کاهش تولید داخلی قزاقستان منجر شود.

آمارهای صنعتی نشان می دهد که پس از تشدید حملات به نفتکش ها در ماه ژوئیه، تولید نفت قزاقستان نسبت به ماه ژوئن حدود چهارده درصد کاهش یافته است. شرکت هایی مانند تنگیزشورویل که عملیات میدان تنگیز را بر عهده دارند، از جمله بزرگ ترین متاثران این وضعیت هستند.

به گفته منابع آگاه، شرکت تنگیزشورویل قصد دارد در ماه اوت حدود صد هزار تن نفت را از طریق راه آهن به بندر باتومی در دریای سیاه گرجستان صادر کند. این اقدام نشان می دهد که تولیدکنندگان نفت قزاقستان در تلاش هستند تا با استفاده از مسیرهای جایگزین ریلی، بخشی از وابستگی خود به پایانه نووروسیسک را کاهش دهند، هرچند ظرفیت این مسیرها به هیچ وجه قابل مقایسه با حجم صادراتی خط لوله خزر نیست.

توقف های مکرر بارگیری نفت در پایانه کنسرسیوم خزر یکی از نشانه های روشن گسترش دامنه تنش های ژئوپلیتیک به زیرساخت های حیاتی انرژی جهانی است. اگرچه سهم این خط لوله در عرضه جهانی نفت حدود یک و هشت دهم درصد برآورد می شود، اما ماهیت پیوسته و تکرارشونده این حملات آن را به یک ریسک ساختاری برای ثبات صادرات نفت منطقه دریای سیاه تبدیل کرده است.

کشورها و بازیگرانی که بیشترین تاثیر را از این وضعیت می گیرند عبارتند از قزاقستان به عنوان صادرکننده اصلی، روسیه به دلیل میزبانی پایانه و بندر نووروسیسک، و شرکت های بین المللی فعال در میدان تنگیز که بخش قابل توجهی از سرمایه گذاری خارجی در بخش بالادستی قزاقستان را تشکیل می دهند. کاهش چهارده درصدی تولید نفت قزاقستان در یک ماه، نشان دهنده حساسیت بالای این اقتصاد به امنیت مسیر صادراتی است.

از منظر تراز عرضه و تقاضای جهانی، هرچند سهم خط لوله خزر در مقیاس کلی محدود است، اما ترکیب آن با اختلالات ناشی از جنگ در خاورمیانه می تواند به تشدید نوسانات قیمت نفت در کوتاه مدت دامن بزند. احتمال می رود در صورت تداوم حملات، صرافه بیمه کشتی رانی برای مسیرهای نزدیک به نووروسیسک افزایش یابد و همین موضوع هزینه حمل و نهایتا قیمت تحویل نفت قزاقستان به بازارهای جهانی را بالا ببرد.

در خصوص تداوم این روند در صنعت انرژی، بر اساس الگوی رفتاری مشاهده شده در ماه های اخیر که شامل چرخه های متوالی توقف و از سرگیری بارگیری است، به نظر می رسد این وضعیت به این زودی ها به ثبات کامل نخواهد رسید. برخی تحلیلگران معتقدند که تلاش قزاقستان برای توسعه مسیرهای جایگزین مانند خط ریلی به باتومی، نشانه ای از پذیرش این واقعیت است که ریسک امنیتی نووروسیسک در میان مدت باقی خواهد ماند. در مقابل، دیدگاه های دیگری نیز وجود دارد که با اشاره به موضع وزارت انرژی قزاقستان مبنی بر کنترل شرایط، این توقف ها را موقتی و قابل مدیریت ارزیابی می کنند.